Η οστεοαρθρίτιδα γόνατος είναι από τις συχνότερες παθήσεις των αρθρώσεων και επηρεάζει εκατομμύρια ανθρώπους παγκοσμίως.

Πρόκειται για μια εκφυλιστική πάθηση, κατά την οποία ο αρθρικός χόνδρος που καλύπτει τις επιφάνειες των οστών στο γόνατο φθείρεται σταδιακά. Κυρίως ο χόνδρος λειτουργεί προστατευτικά, επιτρέποντας την ομαλή και ανώδυνη κίνηση της άρθρωσης. Όταν αρχίσει να καταστρέφεται, τα οστά τρίβονται μεταξύ τους, προκαλώντας πόνο, δυσκαμψία και περιορισμό της κινητικότητας.

Η πάθηση τις περισσότερες φορές εμφανίζεται σε άτομα μεγαλύτερης ηλικίας, χωρίς όμως αυτό να σημαίνει ότι αφορά αποκλειστικά τους ηλικιωμένους.

Παρότι δεν υπάρχει οριστική θεραπεία που να αναστρέφει πλήρως τη φθορά, υπάρχουν πολλές επιλογές που μπορούν να μειώσουν τα συμπτώματα και να βελτιώσουν την ποιότητα ζωής του ασθενούς.

Αίτια και παράγοντες κινδύνου

Η οστεοαρθρίτιδα δεν οφείλεται σε έναν μόνο παράγοντα, αλλά προκύπτει συνήθως από τον συνδυασμό μηχανικής καταπόνησης, φυσιολογικής φθοράς της άρθρωσης και ατομικής προδιάθεσης.

Τις περισσότερες φορές εξελίσσεται αργά, με τα συμπτώματα να επιδεινώνονται σταδιακά με την πάροδο του χρόνου.

Άλλοι παράγοντες που σχετίζονται με αυξημένο κίνδυνο είναι:

• Η κληρονομικότητα
• Η μυϊκή αδυναμία γύρω από το γόνατο
• Οι παραμορφώσεις ή η κακή ευθυγράμμιση της άρθρωσης
• Η έντονη αθλητική καταπόνηση
• Προηγούμενες χειρουργικές επεμβάσεις στην περιοχή

Η αναγνώριση των παραγόντων κινδύνου είναι σημαντική, καθώς η έγκαιρη παρέμβαση μπορεί να συμβάλει στην καθυστέρηση της εξέλιξης της πάθησης.

Συμπτώματα της οστεοαρθρίτιδας γόνατος

Ο πόνος αποτελεί το συχνότερο σύμπτωμα και συνήθως γίνεται πιο έντονος κατά τη διάρκεια της κίνησης ή μετά από παρατεταμένη δραστηριότητα. Σε αρκετές περιπτώσεις, ο ασθενής αισθάνεται δυσκαμψία όταν ξυπνά το πρωί ή μετά από πολύωρη ακινησία. Επίσης, σε προχωρημένα στάδια έχει παρατηρηθεί ότι και οι καθημερινές δραστηριότητες μπορεί να γίνουν ιδιαίτερα δύσκολες.

Συχνά συμπτώματα της οστεοαρθρίτιδας είναι:

• Πόνος κατά το περπάτημα ή τη χρήση σκάλας
• Διόγκωση της άρθρωσης και παρουσία υγρού
• Δυσκαμψία μετά από ακινησία
• Οίδημα ή ευαισθησία στο γόνατο
• Μειωμένο εύρος κίνησης
• Παραμόρφωση και διαταραχή του άξονα του ποδιού
• Αίσθημα αστάθειας ή αδυναμίας
• Ήχοι τριβής κατά την κίνηση της άρθρωσης

Πώς γίνεται η διάγνωση;

Η διάγνωση τις περισσότερες φορές βασίζεται στο ιατρικό ιστορικό, στην κλινική εξέταση και στις απεικονιστικές εξετάσεις.

Στην αρχή ο ιατρός αξιολογεί τη φύση και τη διάρκεια των συμπτωμάτων, ενώ εξετάζει το εύρος κίνησης, τη σταθερότητα και τη λειτουργικότητα της άρθρωσης. Σε ασθενείς που υπάρχει η παρουσία πόνου, οιδήματος ή περιορισμού της κινητικότητας μπορεί να κατευθύνουν πιο εύκολα τη διάγνωση.

Επιπλέον, οι ακτινογραφίες αποτελούν συνήθως την πρώτη απεικονιστική εξέταση, καθώς μπορούν να αναδείξουν χαρακτηριστικές αλλοιώσεις, όπως η στένωση του μεσάρθριου διαστήματος ή η δημιουργία οστεοφύτων. Σε ορισμένες περιπτώσεις, μπορεί να ζητηθεί μαγνητική τομογραφία για πιο αναλυτική εκτίμηση των χόνδρων, των μηνίσκων και των υπόλοιπων δομών του γόνατος.

Η σωστή διάγνωση είναι ιδιαίτερα σημαντική, για το λόγο ότι αρκετές παθήσεις μπορεί να προκαλέσουν παρόμοια συμπτώματα.

Συντηρητική αντιμετώπιση

Στα αρχικά στάδια, η αντιμετώπιση της οστεοαρθρίτιδας είναι κυρίως συντηρητική. Στόχος της θεραπείας είναι η ανακούφιση από τον πόνο, η βελτίωση της κινητικότητας και η διατήρηση της λειτουργικότητας της άρθρωσης. Επίσης, σε άτομα που το χρειάζονται, η απώλεια σωματικού βάρους θεωρείται ιδιαίτερα σημαντική καθώς μειώνει την πίεση που δέχονται τα γόνατα.

Στη συνέχεια, η φυσικοθεραπεία, η ήπια άσκηση και η κολύμβηση συμβάλλουν στην ενδυνάμωση των μυών που στηρίζουν την άρθρωση και βοηθούν στη βελτίωση της σταθερότητας του γόνατος. Παράλληλα, μπορούν να χρησιμοποιηθούν αναλγητικά ή αντιφλεγμονώδη φάρμακα, πάντα σύμφωνα με τις οδηγίες του ιατρού.

Σήμερα, αρκετές περιπτώσεις ασθενών υποβάλλονται σε ενέσιμες θεραπείες όπως υαλουρονικό οξύ ή άλλες σύγχρονες βιολογικές προσεγγίσεις (PRP, Βλαστπκύτταρα κ.α.), οι οποίες συμβάλουν στη μείωση του πόνου και στη βελτίωση της λειτουργικότητας στην καθημερινότητα.

Τέλος, η αποφυγή υπερβολικής καταπόνησης, η χρήση κατάλληλων υποδημάτων και η διατήρηση μιας σταθερής φυσικής κατάστασης  μπορούν να βοηθήσουν ουσιαστικά στη διαχείριση των συμπτωμάτων.

Πότε χρειάζεται χειρουργείο;

Η χειρουργική αντιμετώπιση δίνει λύση σε περιστατικά που ο πόνος επιμένει παρά τη συντηρητική θεραπεία και επηρεάζει σημαντικά την καθημερινότητα. Αναλυτικότερα, η απόφαση λαμβάνεται με βάση τη σοβαρότητα της φθοράς, την ηλικία του ασθενούς, το επίπεδο δραστηριότητας και τη συνολική λειτουργικότητα της άρθρωσης.

Σε αρχόμενη αρθρίτιδα, που επιβεβαιώνεται με την μαγνητική τομογραφία, υπάρχει η δυνατότητα καθυστέρησης της εξέλιξης της φθοράς, με συνδυασμό αρθροσκοπικής επεμβάσεως καθαρισμού και εγχύσεως βλαστοκυττάρων παρουσιάζοντας ικανοποιητικά  αποτελέσματα για πάνω από πέντε χρόνια.

Σε αρθρίτιδα που επηρεάζει μόνο το ένα τμήμα της αρθρώσεως (έσω ή έξω) η  οστεοτομία γόνατος  μπορεί να προσφερει ανακούφιση για αρκετά χρόνια σε νεότερους ασθενείς ενώ η  μονοδιαμερισματικη ρομποτική εξαλείφει τον πόνο με καλά αποτελέσματα που ξεπερνούν την δεκαετία.

Σε προχωρημένη οστεοαρθρίτιδα, η αρθροπλαστική γόνατος αποτελεί τη συχνότερη χειρουργική επιλογή. Κατά τη διάρκεια της επέμβασης, οι φθαρμένες επιφάνειες της άρθρωσης αντικαθίστανται με ειδικά εμφυτεύματα, με στόχο τη μείωση του πόνου και την αποκατάσταση της κινητικότητας.

Οι σύγχρονες τεχνικές επιτρέπουν πιο γρήγορη κινητοποίηση και καλύτερη αποκατάσταση σε σχέση με το παρελθόν.

Η μετεγχειρητική αποκατάσταση παίζει καθοριστικό ρόλο στο τελικό αποτέλεσμα. Η φυσικοθεραπεία και η σωστή τήρηση των ιατρικών οδηγιών συμβάλλουν σημαντικά στην επαναφορά της λειτουργικότητας και στην επιστροφή του ασθενούς στις καθημερινές δραστηριότητες.

Μπορεί να προληφθεί η οστεοαρθρίτιδα γόνατος;

Η πλήρης πρόληψη της οστεοαρθρίτιδας δεν είναι πάντα εφικτή, ωστόσο υπάρχουν μέτρα που μπορούν να μειώσουν τον κίνδυνο εμφάνισής της ή να επιβραδύνουν την εξέλιξή της.

Κάποιοι από τους πιο βασικούς παράγοντες είναι η διατήρηση φυσιολογικού σωματικού βάρους, η τακτική άσκηση αλλά και η διατήρηση της κινητικότητας. Παράλληλα, η αποφυγή τραυματισμών και η σωστή αντιμετώπιση ορθοπαιδικών προβλημάτων μπορούν να συμβάλουν σημαντικά στη διατήρηση της καλής λειτουργίας της άρθρωσης.

Η οστεοαρθρίτιδα γόνατος είναι μια χρόνια πάθηση που μπορεί να επηρεάσει ουσιαστικά την ποιότητα ζωής.

Επικοινωνήστε με τον Χειρουργό Ορθοπαιδικό Νικόλαο Κωνσταντίνου εάν εμφανίζετε επίμονο πόνο, δυσκαμψία ή περιορισμό στην κίνηση του γόνατος. Ο ιατρός διαθέτει ιδιαίτερο ενδιαφέρον και μεγάλη  εμπειρία στη διάγνωση και αντιμετώπιση της οστεοαρθρίτιδας γόνατος, εφαρμόζοντας όλες τις σύγχρονες θεραπευτικές και χειρουργικές τεχνικές.